Ambtenarenrecht

 

Normalisering: nieuwe rechtspositie ambtenaren

Per 1 januari 2020 treedt de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (‘Wnra’) in werking. Ambtenaren, althans het merendeel van hen, krijgen zoveel mogelijk dezelfde rechten als werknemers. Het arbeidsrecht wordt op hen van toepassing, al verdwijnt hun ambtelijke status niet. Er blijven voor de ambtenaar speciale regels bestaan, simpelweg omdat ze ten dienste staan van het algemeen belang.

In grote lijnen komt het er op neer dat de eenzijdige aanstelling van de ambtenaar verdwijnt. De ambtenaar krijgt voortaan een arbeidscontract. Bij inwerkingtreding van de Wnra wordt de aanstelling van de thans reeds aangestelde ambtenaar van rechtswege (automatisch) omgezet in een arbeidsovereenkomst.

De arbeidsvoorwaarden van de ambtenaren veranderen niet door de nieuwe wet. Salaris, eindejaarsuitkering of vakantiedagen, blijven in de arbeidsovereenkomst zoals ze zijn. In nieuwe cao’s kunnen werkgevers en vakbonden wel wijzigingen in de arbeidsvoorwaarden afspreken. De periode nu, vóór de inwerkingtreding van de Wnra, is de zogenaamde ‘implementatieperiode’. Het is de bedoeling dat de huidige overheidsorganisaties in deze implementatieperiode met vakbonden een cao sluiten die de geldende rechtspositieregelingen vervangt. Als die onderhandelingen niet slagen, wordt de rechtspositieregeling van rechtswege een ‘fictieve’ cao.

De ambtenaar kan bij geschillen of ontslag ook niet langer in bezwaar bij de eigen werkgever en vervolgens in beroep bij de bestuursrechter. Hij dient zich, net als de werknemer, tot de (civiele) kantonrechter te wenden. Voorts dient de werkgever voor ontslag eerst toestemming te krijgen van het UWV of de kantonrechter. Dit is de zogenaamde preventieve ontslagtoets, zoals die thans ook al voor werknemers geldt.

De Wnra geldt aldus voor het merendeel van de overheidsorganisaties en de daar werkzame ambtenaren, maar er zijn uitzonderingen. Voor verschillende categorieën ambtenaren heeft de Wnra geen gevolgen. Zij behouden ook na 1 januari 2020 hun ambtelijke aanstelling. Het gaat dan bijvoorbeeld om politieambtenaren, militairen, notarissen, deurwaarders en rechters.

Kortom, je hebt i) ambtenaren die ambtenaar blijven op basis van een publieke aanstelling. Je hebt ii) ambtenaren die wel ambtenaar blijven (de status van ambtenaar behouden) en voor wie speciale regels gelden, maar die  voortaan werkzaam zullen zijn op basis van een arbeidscontract. En je hebt iii) ambtenaren die geen ambtenaar blijven (de status van ambtenaar verliezen) en voortaan op basis van een arbeidscontract werkzaam zullen zijn.

De ambtenaren die onder ii) vallen blijven aldus de ambtelijke status houden en voor hen blijven speciale regels, die in de gewijzigde Ambtenarenwet staan, gelden. Dit is omdat zij ten dienste staan van het openbare belang. Het gaat dan om regels als geheimhoudingsplicht, verbod om giften aan te nemen, de plicht andere functies te melden of het zich onthouden van het openbaren van gedachten en gevoelens indien alsdan een goede vervulling van de functie niet verzekerd is.

Als overheidswerkgever bereidt u zich graag goed voor op de komende veranderingen. Er moet veel gebeuren. Waar begint u? En grijpt u deze wettelijke veranderingen ook aan om uw HR-beleid in één keer niet alleen naar de wet maar ook naar uw eigen wensen aan te passen? Wij helpen u daar graag bij.

 

Uw eerste aanspreekpunt:

Het hele team

Tom Nicolai

Tom Nicolai is gespecialiseerd in het arbeidsrecht in de meest brede zin van het woord. Ook aangrenzende terreinen zoals medezeggenschap, ziekte en arbeidsongeschiktheid, ambtenarenrecht behoren tot zijn expertise. Hij volgde de postacademische specialisatieopleiding Arbeidsrecht (Grotius). Daarnaast is hij lid van de Vereniging van Arbeidsrechtadvocaten Nederland en Noord-Nederland en verzorgt hij met grote regelmaat lezingen op het gebied van het arbeidsrecht.

 

050 207 16 02 +31 (0) 6 281 231 33 t.nicolai@yspeert.nl

Karin Kamps

Karin studeerde Nederlands Recht aan de Rijksuniversiteit Groningen, met keuzevak Letselschade en Beroepsziekten. Karin is advocaat sinds 2003. Momenteel volgt Karin letselschade aan de Academie voor de Rechtspraktijk.

050 2071664 k.kamps@yspeert.nl