Een grondwateronttrekking is het onttrekken van grondwater met een daarvoor bestemde voorziening, zoals een onttrekkingsput, bron of pompinstallatie. Een grondwateronttrekking is onder de Omgevingswet een vorm van wateronttrekkingsactiviteit.
Grondwateronttrekkingen kunnen structureel zijn, bijvoorbeeld voor de openbare drinkwatervoorziening, industriële processen of bodemenergie. Ook tijdelijke onttrekkingen, zoals bronbemaling bij bouw- en infraprojecten, kunnen onder de regels voor wateronttrekkingsactiviteiten vallen.
Of een grondwateronttrekking is toegestaan, vergunningplichtig of meldingsplichtig is, hangt af van de aard, omvang, locatie en duur van de onttrekking. Daarbij zijn rijksregels, provinciale regels en de waterschapsverordening van belang.
Onze advocaten waterrecht adviseren over grondwateronttrekkingen, bemalingen, vergunningen, meldingen, voorschriften en procedures.
Voor grondwateronttrekking kan een omgevingsvergunning voor een wateronttrekkingsactiviteit nodig zijn. De vergunningplicht kan volgen uit rijksregels in het Besluit activiteiten leefomgeving, uit de provinciale omgevingsverordening of uit de waterschapsverordening.
Het Bal bevat onder meer vergunningplichten voor:
Voor sommige onttrekkingen gelden uitzonderingen op de rijksvergunningplicht. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij kleinschalige onttrekkingen, bepaalde bronbemalingen of beregening onder vastgestelde drempelwaarden. Decentrale regels van provincies en waterschappen kunnen daarnaast wel een meldingsplicht, vergunningplicht of andere voorwaarden bevatten.
De vraag of een vergunning nodig is, moet daarom altijd worden beoordeeld aan de hand van de concrete activiteit én de actuele regels van de betrokken provincie en het betrokken waterschap.
De bevoegdheid voor grondwateronttrekking is verdeeld over verschillende bestuurslagen.
Gedeputeerde Staten zijn vaak bevoegd voor vergunningen voor:
Voor andere grondwateronttrekkingen is veelal het dagelijks bestuur van het waterschap bevoegd. Dat geldt bijvoorbeeld vaak voor bronbemalingen, kleinere industriële onttrekkingen, agrarische onttrekkingen en overige tijdelijke of structurele onttrekkingen, voor zover deze niet onder het rijks- of provinciale bevoegdheidsregime vallen.
Voor een wateronttrekkingsactiviteit in een oppervlaktewaterlichaam dat bij het Rijk in beheer is, geldt het rijksregime. In dat geval is niet de provincie of het waterschap, maar de Minister van Infrastructuur en Waterstaat het bevoegd gezag.
Hoe wordt een grondwateronttrekking beoordeeld?
Bij de beoordeling van een vergunningaanvraag wordt gekeken naar de gevolgen van de onttrekking voor het watersysteem. Het toepasselijke beoordelingskader hangt af van het bevoegde gezag en de grondslag van de vergunningplicht.
Relevante aandachtspunten kunnen zijn:
Bij grotere of langdurige onttrekkingen is vaak een hydrologische onderbouwing nodig. Deze moet duidelijk maken wat de effecten van de onttrekking zijn, welke risico's bestaan en welke maatregelen nodig zijn om nadelige gevolgen te voorkomen of te beperken.
Grondwateronttrekkingen kunnen gevolgen hebben voor de kwantitatieve en chemische toestand van grondwaterlichamen. De Kaderrichtlijn Water is daarom relevant wanneer een onttrekking de grondwaterstand, grondwateraanvulling, grondwaterkwaliteit of grondwaterafhankelijke ecosystemen kan beïnvloeden.
De KRW is onder meer gericht op een goede kwantitatieve toestand van grondwater. Daarbij is van belang dat de gemiddelde jaarlijkse onttrekking de beschikbare grondwatervoorraad op langere termijn niet structureel overschrijdt.
Bij de voorbereiding van een vergunningaanvraag moet daarom worden onderzocht welke effecten een onttrekking heeft op het betrokken grondwaterlichaam en op andere delen van het watersysteem. In sommige situaties kunnen ook de bescherming van drinkwaterbronnen, natuurwaarden of provinciale grondwaterbeschermingsgebieden een rol spelen.
Lees meer over dit onderwerp op onze pagina over de Kaderrichtlijn Water.
Aan een vergunning voor een grondwateronttrekking kunnen voorschriften worden verbonden. Die voorschriften zijn bedoeld om de omvang, duur en gevolgen van de activiteit te beheersen.
Veelvoorkomende voorschriften hebben betrekking op:
De inhoud van de voorschriften wordt bepaald door het wettelijke beoordelingskader, de locatie en de specifieke omstandigheden van het geval.
Lees meer over hierover op onze pagina watervergunning.
Tijdelijke bemaling is vaak nodig bij bouwputten, funderingswerkzaamheden, kabel- en leidingwerk, rioleringswerkzaamheden en infrastructurele projecten. Ook bij een tijdelijke onttrekking kunnen vergunning- of meldplichten gelden.
Bemaling kan gevolgen hebben voor grondwaterstanden in de omgeving. Daardoor kunnen risico's ontstaan voor belendingen, funderingen, bodemkwaliteit, groenvoorzieningen, natuurgebieden en bestaande watergangen. Een vroegtijdige juridische beoordeling van de noodzakelijke toestemming, de technische onderbouwing en de voorgestelde maatregelen kan vertraging tijdens de uitvoering voorkomen.
Grondwateronttrekking kan schade veroorzaken, bijvoorbeeld door zetting, verzakking, schade aan gebouwen, schade aan gewassen of effecten op natuur. Of schade voor vergoeding in aanmerking komt, hangt af van de oorzaak, de vergunning, de voorzienbaarheid van de schade en het causaal verband met de onttrekking.
Voor schade door een grondwateronttrekking waarvoor de provincie een vergunning heeft verleend, geldt een specifieke regeling. In beginsel wordt de vergunninghouder aangesproken; in situaties waarin niet duidelijk is wie de schade heeft veroorzaakt, kan de provincie onder voorwaarden een rol hebben bij schadevergoeding.
Heeft u een vraag over een voorgenomen grondwateronttrekking, bemaling of vergunningprocedure? Neem dan contact op met één van onze specialisten waterrecht.
Elzelou Grit is advocaat en vennoot bij Yspeert advocaten, gespecialiseerd in waterrecht, bestuursrecht en omgevingsrecht. Zij begeleidt overheden, projectontwikkelaars en bedrijven bij juridische procedures en vergunningtrajecten rondom waterbeheer, infrastructuur en ruimtelijke ordening. Met haar ervaring aan zowel publieke als private zijde overziet zij de bestuurlijke en juridische complexiteit van watergerelateerde dossiers. Elzelou adviseert over vergunningen, handhaving, onteigening en milieutoestemmingen, en publiceert regelmatig over actuele ontwikkelingen in het bestuursrecht.
Team :
.jpg)
.jpg)
