Samen een huis kopen, kinderen krijgen, sparen, verbouwen en jarenlang de kosten delen. Tijdens een relatie voelt het vaak vanzelfsprekend om financiële zaken samen te regelen. Maar wat gebeurt er met die woning, bezittingen en investeringen als de relatie eindigt?
Veel samenwoners gaan ervan uit dat bij een relatiebreuk ongeveer dezelfde regels gelden als bij een echtscheiding. Dat is niet zo. Wie ongehuwd samenwoont en geen geregistreerd partnerschap heeft, valt niet automatisch onder de wettelijke regels die de financiële gevolgen van een huwelijk of geregistreerd partnerschap regelen.
Juist daardoor kan na jaren samenwonen discussie ontstaan over vragen die tijdens de relatie nauwelijks een rol speelden. Van wie is de auto? Krijg je het geld terug dat je in de woning van je partner hebt geïnvesteerd? Wie blijft aansprakelijk voor de hypotheek? En wat moet er voor de kinderen worden geregeld?
In deze blog bespreken wij een aantal belangrijke aandachtspunten bij een relatiebreuk na samenwonen.
Samenwonen met of zonder samenlevingsovereenkomst
Wie samenwoont, kan ervoor kiezen om afspraken vast te leggen in een samenlevingsovereenkomst. Hierin worden vaak regelingen opgenomen over de kosten van de huishouding, financiële bijdragen tijdens de relatie en de afwikkeling van vermogen en schulden bij het einde van de samenleving. Een samenlevingsovereenkomst kan veel duidelijkheid bieden, maar neemt bij een relatiebreuk niet alle discussiepunten weg. Zo kan onenigheid ontstaan over de uitleg van gemaakte afspraken of over onderwerpen die niet zijn geregeld.
Ontbreekt een samenlevingsovereenkomst, of bevat deze geen regeling voor een bepaald onderwerp? Dan biedt de wet geen specifieke regeling voor samenwoners. In dat geval moeten de rechten en verplichtingen van partijen worden beoordeeld aan de hand van de algemene regels van het vermogensrecht en verbintenissenrecht.
In de praktijk ontstaan geschillen na een relatiebreuk vaak over de gezamenlijke koopwoning, de kinderen en de verdeling van bezittingen en schulden. Op deze onderwerpen gaan wij hieronder nader in.
Hoe gaat u om met een gezamenlijke koopwoning bij een relatiebreuk?
Voor veel samenwoners vormt de gezamenlijke koopwoning het belangrijkste vermogensbestanddeel. Bij een relatiebreuk moeten afspraken worden gemaakt over wat er met de woning moet gebeuren. Zo kan worden gekozen voor verkoop van de woning, overname door één van de partners of het voorlopig gezamenlijk behouden van de woning.
Bij de afwikkeling van de woning spelen verschillende juridische en financiële aspecten een rol, zoals de hypotheek, de over- of onderwaarde en eventuele investeringen die door één van de partners zijn gedaan. Het komt regelmatig voor dat één van de partners meer heeft bijgedragen aan bijvoorbeeld de aankoop, verbouwing of het onderhoud van de woning. Dit kan betekenen dat de partner die meer heeft geïnvesteerd, bij de financiële afwikkeling aanspraak kan maken op vergoeding van (een deel van) die extra investering.
Wat moet u regelen voor minderjarige kinderen bij een relatiebreuk?
Wanneer samenwoners met minderjarige kinderen uit elkaar gaan en zij gezamenlijk het ouderlijk gezag uitoefenen, zijn zij wettelijk verplicht om bij een relatiebreuk een ouderschapsplan op te stellen. In het ouderschapsplan worden onder meer afspraken vastgelegd over de verzorging en opvoeding van de kinderen, de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken en de kosten van de kinderen, waaronder kinderalimentatie. Indien ouders hierover geen overeenstemming kunnen bereiken, kan, via de advocaat, de rechter worden verzocht een beslissing te nemen. Daarbij staat het belang van het kind steeds voorop.
Gezamenlijke bezittingen en schulden verdelen bij een relatiebreuk
Naast de woning hebben samenwoners vaak ook andere bezittingen opgebouwd, zoals bankrekeningen, spaargelden, auto's, een inboedel of zelfs een gezamenlijke onderneming. Bij een relatiebreuk moet worden vastgesteld welke goederen gemeenschappelijk zijn en hoe deze moeten worden verdeeld. Dat is niet altijd eenvoudig. Na jaren samenwonen is het soms moeilijk om te achterhalen wat van wie is. Aankoopbewijzen zijn bijvoorbeeld niet meer beschikbaar of het is niet duidelijk of iets door één van de partners of gezamenlijk is gekocht. Ook over het geld dat tijdens de relatie aan elkaar is betaald, kan discussie ontstaan: was het bijvoorbeeld een lening of wat het een schenking? Als daarover niets is vastgelegd, kan het achteraf lastig zijn om aan te tonen wat er was afgesproken of hoe partijen bepaalde investeringen en betalingen hebben bedoeld. Bankafschriften, berichten of andere documenten kunnen dan helpen om hierover duidelijkheid te krijgen.
Ook schulden verdienen aandacht bij een relatiebreuk. Denk daarbij aan persoonlijke leningen, gezamenlijke financieringen of andere financiële verplichtingen die gedurende de relatie zijn ontstaan. Het is van belang om inzichtelijk te maken welke schulden er zijn, wie daarvoor aansprakelijk is en op welke wijze deze schulden worden afgewikkeld.
Breng je juridische positie goed in kaart en leg (indien mogelijk) de afwikkeling goed vast
Een relatiebreuk hoeft niet automatisch tot een juridische procedure te leiden. Wanneer partijen in goed overleg afspraken kunnen maken over de afwikkeling van hun samenleving, kunnen deze worden vastgelegd in een convenant. Een goede regeling begint daarbij met inzicht in de juridische positie van partijen. Het is daarom verstandig om bij een relatiebreuk tijdig in kaart te brengen welke bezittingen, schulden en onderlinge aanspraken er zijn. Een zorgvuldige afwikkeling biedt duidelijkheid en helpt toekomstige discussies te voorkomen.
Heeft u vragen over uw situatie of behoefte aan advies? Neem dan contact op met één van onze specialisten personen-en familierecht.
