Samenwerken met concurrenten in 2026: waar ligt de grens van het mededingingsrecht?

Samenwerken met andere organisaties is voor veel ondernemingen, overheden en instellingen dagelijkse praktijk. Denk aan gezamenlijke inkoop, sectoroverleg of duurzaamheidsinitiatieven. Maar hoever mag u gaan bij samenwerken met concurrenten volgens het mededingingsrecht? In een eerder blog stond de samenwerking tussen leverancier en afnemer centraal, bijvoorbeeld bij non-concurrentiebedingen in distributieovereenkomsten. Dat zijn zogenoemde verticale afspraken. Maar samenwerken met concurrenten is gevoeliger en het mededingingsrecht stelt duidelijke grenzen. Wat efficiënt of logisch lijkt, kan juridisch toch onrechtmatig zijn.

In dit blog leest u wanneer samenwerking met concurrenten is toegestaan, welke vormen verboden zijn, en hoe u veilig en compliant kunt samenwerken volgens het mededingingsrecht.

Waarom mededingingsrecht en samenwerken met concurrenten gevoelig ligt

Samenwerken met concurrenten is gevoeliger dan samenwerken met leveranciers of afnemers. Concurrenten bevinden zich immers op hetzelfde niveau in de markt. Juist daarom kan samenwerking de concurrentiedruk verminderen, met hogere prijzen, minder keuze of minder innovatie als gevolg.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) ziet hier streng op toe. In haar handhavingspraktijk van 2024–2025 benadrukt de ACM dat ondernemingen zelfstandig moeten blijven concurreren. Afspraken die die zelfstandigheid beperken, zijn in strijd met het mededingingsrecht.

De hoofdregel is helder: samenwerken mag, maar concurreren moet.
Zodra samenwerken met concurrenten ertoe leidt dat prijzen, klanten, regio's of strategieën op elkaar worden afgestemd, ontstaat een reëel juridisch risico.

Wanneer samenwerking met concurrenten meestal wél is toegestaan

Samenwerken met concurrenten is niet per definitie verboden. Het mededingingsrecht biedt ruimte, zolang de samenwerking aantoonbare voordelen oplevert en de concurrentie niet wordt uitgeschakeld.

Efficiëntie en ondersteunende samenwerking
Concurrenten mogen samenwerken om processen efficiënter in te richten, bijvoorbeeld via gezamenlijke logistiek, opslag of IT-systemen. Voorwaarde is dat iedere partij zelfstandig haar commerciële keuzes blijft maken, waaronder prijzen, klanten en marketingstrategie.

Gezamenlijk inkopen
Gezamenlijke inkoop is met name voor MKB-ondernemingen en publieke instellingen een belangrijk instrument. Dit is toegestaan zolang er geen afspraken zijn over verkoopprijzen en deelnemers vrij zijn om ook bij andere leveranciers in te kopen. De ACM kijkt scherp of gezamenlijke inkoop niet indirect leidt tot marktverdeling of prijsafstemming.

Duurzaamheid
Samenwerken aan duurzaamheid is mogelijk. De ACM heeft hiervoor specifieke leidraden gepubliceerd. Ondernemingen mogen bijvoorbeeld gezamenlijk milieunormen ontwikkelen of vervuilende producten uitfaseren. Belangrijk blijft dat duurzaamheid geen vrijbrief is om concurrentie te beperken. Prijsafspraken of uitsluiting van concurrenten blijven verboden.

Pas op: verboden samenwerking volgens het mededingingsrecht

Sommige vormen van samenwerken met concurrenten zijn vrijwel altijd verboden. Uit vaste Europese en Nederlandse rechtspraak volgt dat deze afspraken worden aangemerkt als hardcore beperkingen.

• Prijsafspraken: Afspraken over verkoopprijzen, kortingen of toeslagen zijn vrijwel altijd verboden. Dit geldt ook voor informele afstemming via e-mail, WhatsApp of brancheoverleg.
• Marktverdeling: Concurrenten mogen geen klanten, regio's of projecten onderling verdelen. Ook stilzwijgende afspraken (''jij dit jaar, wij volgend jaar'') zijn verboden.
• Gevoelige informatie uitwisselen: Het delen van informatie over toekomstige prijzen, marges, capaciteitsplanning of strategie kan al problematisch zijn, zelfs zonder expliciete afspraak.

Uit Europese en Nederlandse rechtspraak blijkt dat goede bedoelingen geen rol spelen bij de beoordeling van samenwerking tussen concurrenten. Ook samenwerking die efficiënt of noodzakelijk lijkt, kan in strijd zijn met het mededingingsrecht. De ACM benadrukt daarbij dat informele afstemming net zo risicovol is als formele afspraken, dat bestuurders persoonlijk aansprakelijk kunnen zijn en dat boetes kunnen oplopen tot een aanzienlijk percentage van de omzet. Juist daarom is preventie voor organisaties in 2026 essentieel.

Hoe werkt u samen zonder mededinginsrechtelijk risico?

Bij elke vorm van samenwerken met concurrenten is het verstandig uzelf drie vragen te stellen:

1. Bepaal ik nog steeds zelf mijn prijzen en klanten?
2. Kan ik deze afspraak zonder problemen uitleggen aan een toezichthouder?
3. Komt de markt er voor klanten beter van?

Is het antwoord niet eenduidig ''ja'', dan is voorafgaand juridisch advies noodzakelijk.

Veilig ondernemen met mededinginsrechtelijke zekerheid

Uit handhavingspraktijk van de ACM en uit rechtspraak blijkt dat ondernemers vaak onbewust te ver gaan in samenwerken met concurrenten. Juist daarom is het belangrijk afspraken vooraf juridisch te toetsen.

Neem gerust contact op. Wij begeleiden u graag bij mededingingsrechtelijke vraagstukken en beoordelen samenwerkingen, contracten en beleidsinitiatieven op risico's en zorgen voor juridisch verantwoorde oplossingen. Zo kunt u samenwerken waar het mag, en risico's vermijden waar het moet.