Is het evenredigheidsbeginsel eindelijk doorbroken in NOW zaken?

Wanneer een werkgever in bezwaar of beroep opkomt tegen een Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) vaststelling, wordt zelden met succes een beroep gedaan op het evenredigheidsbeginsel. Op 14 januari 2026 heeft de Centrale Raad van Beroep (CRvB) toch geoordeeld dat de wijze van vaststelling van de NOW-6 subsidie onevenredig was. Er is dus met succes een beroep gedaan op het evenredigheidsbeginsel. In deze blog leest u:

• Waarom het beroep op het evenredigheidsbeginsel in NOW‑zaken vrijwel nooit slaagt;
• Wat de CRvB op 14 januari 2026 besliste;
• Wat deze uitspraak betekent voor werkgevers;
• Wat u als organisatie kunt doen als uw NOW‑vaststelling nadelig uitvalt.

Deze uitspraak kan belangrijke gevolgen hebben voor werkgevers die, door strikte toepassing van peildata of administratieve systematiek, aanzienlijk minder NOW‑subsidie ontvingen dan waarop zij feitelijk recht hadden. 

Een uitzonderlijk beroep op het evenredigheidsbeginsel

In deze procedure waarin Yspeert advocaten de werkgever bijstond, voerde de werkgever aan dat de minister bij de definitieve NOW‑6 vaststelling uitsluitend uitging van loongegevens die uiterlijk op 14 december 2021 waren ingediend. Dit is de strikte peildatum die volgt uit artikel 15 lid 6 van de NOW‑6 regeling. Door deze peildatum viel 84% van de totale loonsom over oktober 2021 buiten de berekening, omdat correcties van de loonaangifte, ondanks feitelijke betaling van lonen, pas op 27 december 2021 verwerkt konden worden.

De gevolgen waren groot. De werkgever miste hierdoor ongeveer €1,8 miljoen aan NOW‑6 subsidie. De CRvB benadrukte dat er geen enkele aanwijzing voor fraude of misbruik was en dat vaststond dat de werkgever alle lonen daadwerkelijk had betaald. In veel eerdere uitspraken in soortgelijke zaken, hield de rechter consequent vast aan de strikte peildata uit de NOW‑regelingen, juist ter voorkoming van fraude en om de uitvoerbaarheid van de regeling te garanderen. Een beroep op het evenredigheidsbeginsel slaagde dan ook bijna nooit.

In de zaak van 14 januari 2026 oordeelde de CRvB dat het vasthouden aan de peildatum, gegeven de concrete omstandigheden, ''onredelijk bezwarend'' was. Hierdoor werd in dit geval artikel 15 lid 6 NOW‑6 buiten toepassing gelaten. Dit maakt de uitspraak uitzonderlijk binnen het kader van de NOW‑regelingen en het evenredigheidsbeginsel.

Waarom deze uitspraak met beroep op het evenredigheidsbeginsel zo bijzonder is

Het is bijzonder dat een bepaling uit een algemeen verbindend voorschrift (zoals de NOW‑regeling) buiten toepassing wordt gelaten wegens strijd met het evenredigheidsbeginsel. De CRvB herhaalde de vaste jurisprudentie inhoudende dat alleen in situaties waarin de uitkomst zo onevenwichtig is, mag worden ingegrepen. Dat gebeurde hier. Volgens de CRvB speelden drie factoren een doorslaggevende rol:

• De loonaangifte‑systematiek: deze werkgever kon technisch niet eerder correcties op de loonaangifte indienen.
• Geen fraude‑risico: De minister erkende dat alle lonen daadwerkelijk waren uitbetaald en dat er geen sprake was van misbruik of fraude.
• Samenloop van regelingen: de werkgever moest de loonaangiftes over september 2021 al vóór 15 november 2021 doen vanwege een andere NOW regeling (NOW‑4), waardoor correcties hierop pas in december (na de peildatum van 14 december 2021) konden worden verwerkt.

De CRvB concludeerde dat de werkgever zonder enig calculerend gedrag in een uitzonderlijke samenloop van omstandigheden was beland. Deze uitspraak bevestigt daarmee dat het evenredigheidsbeginsel daadwerkelijk een correctiemechanisme kan vormen bij gebonden bevoegdheden, mits sprake is van zwaarwegende, individuele omstandigheden.

Wat betekent dit concreet voor deze werkgever?

De CRvB heeft de bestreden besluiten vernietigd en de minister opgedragen om een nieuw besluit op bezwaar te nemen, waarbij de loonaangifte van 27 december 2021 alsnog moet worden meegenomen. De NOW-6 subsidie zal dus opnieuw moeten worden berekend waarbij de volledige loonsom van oktober 2021 wordt meegenomen. Naar verwachting zal nog circa € 1,8 miljoen alsnog worden uitbetaald.

Waarom dit ook relevant kan zijn voor andere werkgevers

Niet alleen deze werkgever maar ook vele anderen liepen tegen knellende peildata uit de NOW-regelingen aan. Met name in situaties waarin correctieberichten pas na de peildatum waren ingediend, administratieve systemen loonverwerking vertraagden, loon‑over‑systematiek leidde tot latere verwerking van loonaangiftes en meerdere NOW‑regelingen tegelijk effect hadden.

Tot nu toe werd vrijwel altijd geoordeeld dat het belang van uitvoerbaarheid en fraudepreventie zwaarder woog dan het individuele nadeel van werkgevers. Deze nieuwe CRvB uitspraak laat zien dat het evenredigheidsbeginsel wel degelijk een sterk juridisch argument kan zijn individuele, bijzondere omstandigheden ertoe kunnen leiden dat een peildatum niet wordt toegepast en werkgevers die buiten hun schuld om nadeel hebben geleden mogelijk recht hebben op een hogere NOW‑vaststelling.

Wat kunt u als werkgever doen?

Organisaties die vermoeden dat hun NOW‑vaststelling is gebaseerd op onvolledige gegevens of administratieve beperkingen, kunnen:

• Het besluit opvragen en analyseren op toepassing van peildata
• Controleren of alle loonaangiftes (inclusief correcties) zijn verwerkt
• Onderzoeken of er sprake was van objectieve beperkingen in verwerking
• Juridisch laten toetsen of toepassing van de peildatum onevenredig uitpakt
• Eventueel herziening, bezwaar of beroep laten onderzoeken

Yspeert advocaten kan hierbij adviseren, onder meer door te beoordelen of uw situatie vergelijkbaar is met die uit de uitspraak van de CRvB of anderszins het evenredigheidsbeginsel een rol speelt.

Conclusie

De uitspraak van de CRvB van 14 januari 2026 markeert een belangrijk juridisch moment; het evenredigheidsbeginsel kan daadwerkelijk doorwerken binnen de strikte NOW‑regelingen. Voor deze werkgever leidt dit vermoedelijk tot meer dan € 1,8 miljoen aan aanvullende subsidie, een uitzonderlijk resultaat dat mede te danken is aan een zorgvuldig opgebouwde juridische strategie. Voor werkgevers die nadeel ondervonden door peildata, administratieve beperkingen of bijzondere omstandigheden, biedt deze uitspraak een nieuw perspectief.

Wilt u meer informatie over het evenredigheidsbeginsel of de NOW-vaststelling? Bent u benieuwd of uw situati vergelijkbaar is met de uitspraak van de Centrale Raad van Beroep? Neem dan contact op met één van onze specialisten bestuursrecht.