De AMLR wijzigt het cliëntenonderzoek, nieuwe Europese anti-witwasregels op komst

Op 10 juli 2027 treedt de nieuwe Europese anti‑witwasverordening (AMLR) in werking. Deze verordening harmoniseert het Europese kader voor de bestrijding van witwassen en het financieren van terrorisme. De AMLR wijzigt het cliëntenonderzoek, het toezicht, de governance, transactiemonitoring, sanctiescreening en samenwerking met derden.

In deze blog worden de gevolgen besproken van de nieuwe Europese anti‑witwasverordening voor het cliëntenonderzoek. Als klant van de bank zult u de gevolgen van die nieuwe regelgeving waarschijnlijk het meeste gaan merken bij het cliëntenonderzoek. Er wordt dieper ingegaan op:

• veranderingen in het cliëntenonderzoek door de nieuwe anti‑witwasregels;
• de betekenis daarvan voor u als klant van een Wwft-instelling (bijvoorbeeld een bank);
• de door klanten extra aan te leveren documentatie;
• of er een overgangsregime is;
• in hoeverre de Wwft werking wordt behouden wanneer de AMLR van toepassing wordt?

Cliëntenonderzoek onder de nieuwe anti-witwasregels: strenger en uniformer

De AMLR wijzigt de regels voor cliëntenonderzoek ingrijpend. Waar de Wwft instellingen meer beoordelingsruimte liet, schrijft de AMLR gedetailleerd voor welke informatie moet worden verzameld, geverifieerd, vastgelegd én begrepen, zonder dat het principe van risicogebaseerde aanpak wordt verlaten.

Instellingen moeten het doel en de aard van de relatie ''begrijpen''

Onder de AMLR moeten instellingen, zoals uw bank:

• doel en aard van de zakelijke relatie niet alleen vastleggen, maar ook inhoudelijk begrijpen;
• naast de herkomst ook de bestemming van middelen verifiëren;
• toetsen of verklaringen van klanten economisch gezien wel logisch zijn;
• activiteiten, beroep en inkomstenprofielen feitelijk onderbouwen.

U merkt deze wijzigingen in de praktijk doordat de bank u vaker zal vragen om bijvoorbeeld onderbouwing van uw inkomsten, bewijs van uw economische activiteiten (denk aan contracten, facturen, jaarcijfers), een toelichting op geldstromen, zeker wanneer deze grensoverschrijdend zijn en documentatie over organisatie‑ of eigendomsstructuren.

Verplichte screening op gerichte financiële sancties
Instellingen moeten bij het cliëntenonderzoek verplicht nagaan of de klant, UBO's en controlerende personen onderworpen zijn aan gerichte financiële sancties. Praktisch betekent het dat zij frequenter moeten controleren bij wijzigingen in sanctielijsten, aanvullende vragen zullen stellen wanneer screening ''hits'' oplevert en ingeval van internationale bedrijfsstructuren 'korter op de bal' zullen zitten.

Verdiepte analyse van bedrijfsactiviteit en geldstromen
Een derde gevolg is dat de bank onder de AMLR moet beoordelen of inkomsten wel aansluiten op daadwerkelijke activiteiten, de structuur van een organisatie logisch is (sluit zij aan bij wat de organisatie doet) en of de verrichte transacties wel passen binnen het risicoprofiel. Intensiever onderzoek dus, dat in de praktijk makkelijk tot langere doorlooptijden leidt.

Wijzigingen in UBO- en PEP-definities

Nieuwe UBO‑definitie: groter bereik
Bij de Wwft is iemand een uiteindelijk belanghebbende (UBO) als hij, kort gezegd, meer dan 25% van de zeggenschap heeft of meer dan 25% van het kapitaal verstrekt. Onder de AMLR geldt: 25% of meer. Dat verschil lijkt klein, maar heeft wel degelijk praktische gevolgen.

Het eerste gevolg ligt voor de hand: omdat de drempel lager ligt, kwalificeren meer personen kwalificeren als UBO. De bank moet dus ook bij meer personen (en dus vaker) aanvullende documentatie opvragen. Last but not least: bestaande klantendossiers moeten op dit punt ook aan de nieuwe regels voldoen en dus worden herbeoordeeld.

Uitbreiding PEP‑definitie
Ook de definitie van een politiek prominent persoon (de PEP) wordt uitgebreid. Onder de AMLR kwalificeren, anders dan onder de Wwft, bijvoorbeeld ook leden van Provinciale Staten, wethouders en gemeenteraadsleden in grotere gemeenten, commissarissen van de Koning en burgemeesters in grotere gemeenten als PEP.

Kwalificeert u als PEP, dan moet de bank u aan een verscherpt cliëntenonderzoek onderwerpen. In de praktijk betekent dit dat u meer documentatie moet aanleveren en aan een hogere toezichtsintensiteit blootstaat.

Wat betekent dit concreet voor u?

Meer administratieve lasten
De op stapel staande wijzigingen leiden tot uitgebreidere vragenlijsten, opvolgende vragen bij inconsistenties (zoals overigens ook nu al het geval is), de noodzaak om aanvullende bewijsstukken aan te leveren en intensievere verificatieprocessen

Verplichte periodieke actualisatie
Nieuw onder de AMLR is voorts periodieke actualisatie van cliëntonderzoeksgegevens. Dat moet jaarlijks bij hoog‑risico klanten zoals PEPs en eens in de vijf jaar voor alle andere klanten. Onder de Wwft vond zo'n update in de praktijk plaats als de omstandigheden daartoe aanleiding gaven (event-driven). Nu kunt u dus ook zonder concrete aanleiding door de bank worden benaderd.

Heeft u complexere structuren? Dan krijgt u zwaardere controles
Kent uw organisatie meerdere UBO's, internationale holdings, of een structuur met tussenvennootschappen of trust‑elementen? Dan krijgt u te maken met zwaardere verificaties.

Geen formele overgangsperiode

De AMLR kent formeel geen overgangsrecht. Dat houdt in dat alle klanten bij hun bank per 10 juli 2027 een AMLR‑conform dossier zouden moeten hebben. Dat is feitelijk niet mogelijk en lijkt ook niet de bedoeling van de Europese wetgever te zijn geweest. De Europese bankentoezichthouder heeft een praktische aanpak voorgesteld, waarbij nieuwe klanten vanaf 10 juli 2027 volledig volgens de nieuwe anti witwasverordening moeten worden gescreend. Voor bestaande klanten zou een risicogebaseerde grace period van maximaal 5 jaar moeten gelden.

Verdere ontwikkelingen

Hoewel de AMLR rechtstreekse werking heeft, verdwijnt de Wwft niet meteen volledig. Dat zal uiteindelijk wel gebeuren, als de Implementatiewet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering in werking treedt. Zover is het echter nog niet..

Heeft u vragen over de nieuwe Europese anti‑witwasverordening (AMLR)? Of over de huidige wettelijke verplichte screening, oftewel het Wwft-cliëntenonderzoek (Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme). Neem contact op met Yspeert advocaten.