De milieubelastende activiteit is een kernbegrip binnen de Omgevingswet. Voor bedrijven en overheden is het van belang duidelijk te hebben onder welke milieubelastende activiteit een concrete activiteit valt. Die kwalificatie bepaalt welke rijksregels uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) van toepassing zijn, of een vergunning of melding is vereist en welke milieurechtelijke verplichtingen gelden.
Een milieubelastende activiteit is een activiteit die nadelige gevolgen voor het milieu kan veroorzaken. Voor veel bedrijven en overheden vormt de kwalificatie van een activiteit als milieubelastende activiteit het vertrekpunt voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. De afbakening van een activiteit kan bepalend zijn voor de vraag welke regels gelden, welk bestuursorgaan bevoegd gezag is en welke verplichtingen moeten worden nageleefd.
Yspeert adviseert en procedeert voor overheden, omgevingsdiensten en bedrijven over de toepassing van het Bal, vergunningverlening, toezicht en handhaving.
Hoofdstuk 3 van het Bal wijst de milieubelastende activiteiten aan waarvoor rijksregels gelden. Deze activiteiten zijn gerangschikt per sector, zoals industrie, energie, afvalverwerking, transport, landbouw en dienstverlening.
De aanwijzing van een milieubelastende activiteit bepaalt niet alleen of een activiteit onder het Bal valt. Hoofdstuk 3 maakt ook duidelijk of een vergunningplicht geldt en naar welke inhoudelijke regels uit het Bal moet worden gekeken. Daarmee vormt dit hoofdstuk de 'richtingaanwijzer' naar het stelsel van milieuregels onder de Omgevingswet.
De inhoudelijke voorschriften zelf zijn opgenomen in andere onderdelen van het Bal. Daarom moet eerst worden vastgesteld onder welke milieubelastende activiteit een bedrijf, installatie of project valt voordat kan worden beoordeeld welke regels van toepassing zijn.
Bij de aanwijzing van een milieubelastende activiteit maakt het Bal onderscheid tussen kernactiviteiten en functioneel ondersteunende activiteiten.
De kernactiviteit is de activiteit waarvoor de milieubelastende activiteit primair is aangewezen, zoals een productieproces, energie-installatie of afvalverwerkingsactiviteit. Daaronder kunnen ook activiteiten vallen die noodzakelijk zijn voor de uitvoering daarvan, zoals de opslag van grondstoffen, afvalstoffen of eindproducten.
Daarnaast kunnen functioneel ondersteunende activiteiten onderdeel uitmaken van dezelfde milieubelastende activiteit. Het gaat dan om activiteiten die de kernactiviteit ondersteunen en zonder die kernactiviteit niet zelfstandig zouden bestaan, zoals bepaalde technische installaties, opslagtanks of andere ondersteunende voorzieningen.
De afbakening tussen kernactiviteiten, functioneel ondersteunende activiteiten en zelfstandige activiteiten is in de praktijk vaak van groot belang. Zij kan gevolgen hebben voor vergunningplichten, de toepasselijkheid van algemene regels en de reikwijdte van milieurechtelijke verplichtingen.
Per milieubelastende activiteit moet worden beoordeeld of een vergunning is vereist. Hoofdstuk 3 van het Bal bepaalt voor welke activiteiten een vergunningplicht geldt en op welke onderdelen die vergunningplicht betrekking heeft.
Naast vergunningplichten bevat het Bal een uitgebreid stelsel van algemene regels. Deze regels kunnen betrekking hebben op onder meer emissies, geluid, geur, afvalstoffen, energiegebruik en veiligheidsmaatregelen.
Voor bedrijven betekent dit dat niet alleen moet worden gekeken naar de vraag of een vergunning nodig is. Ook wanneer geen vergunningplicht geldt, kunnen omvangrijke milieuregels van toepassing zijn. Voor overheden is een juiste kwalificatie van de activiteit essentieel om te kunnen bepalen welke regels moeten worden toegepast.
Voor een milieubelastende activiteit waarop het Bal van toepassing is, geldt een specifieke zorgplicht. Deze verplicht initiatiefnemers om maatregelen te nemen en gedragingen achterwege te laten waarvan zij weten of redelijkerwijs kunnen weten dat deze nadelige gevolgen voor de leefomgeving kunnen veroorzaken.
Daarnaast kunnen meldings- en informatieplichten gelden. Afhankelijk van de activiteit moet vooraf een melding worden gedaan of moeten gegevens en bescheiden aan het bevoegd gezag worden verstrekt.
In de praktijk ontstaan regelmatig discussies over de vraag of aan deze verplichtingen is voldaan en welke gevolgen een onvolledige melding of informatieverstrekking heeft voor vergunningverlening, toezicht of handhaving.
Een belangrijk kenmerk van het Bal is dat ruimte bestaat voor maatwerk. Onder voorwaarden kan worden afgeweken van algemene rijksregels, tenzij het Bal die mogelijkheid uitdrukkelijk uitsluit.
Maatwerk kan onder meer plaatsvinden via maatwerkregels in een omgevingsplan of omgevingsverordening, via maatwerkvoorschriften voor individuele bedrijven of via vergunningvoorschriften. Ook kan onder omstandigheden een gelijkwaardige maatregel worden toegestaan.
Deze mogelijkheden bieden ruimte om rekening te houden met locatiespecifieke omstandigheden. Tegelijkertijd stelt de regelgeving grenzen aan die afwijkingsmogelijkheden. In de praktijk ontstaan geregeld vragen over de verhouding tussen algemene regels, vergunningvoorschriften en maatwerk.
Veel geschillen gaan over de vraag of een activiteit onder een bepaalde milieubelastende activiteit valt en welke regels daardoor van toepassing zijn. Dat speelt met name bij complexe bedrijven waar meerdere activiteiten samenkomen of waar discussie bestaat over de vraag of een activiteit zelfstandig of slechts ondersteunend van aard is.
Een onjuiste kwalificatie kan gevolgen hebben voor vergunningplichten, de toepasselijkheid van milieuregels, handhaving en de bevoegdheidsverdeling tussen bestuursorganen. Ook kan discussie ontstaan over de reikwijdte van vergunningen, maatwerkvoorschriften en toezichtbevoegdheden.
Voor zowel bedrijven als overheden is een zorgvuldige beoordeling van de aard en omvang van een activiteit daarom van groot belang.
Yspeert adviseert en procedeert over milieubelastende activiteiten, vergunningverlening, maatwerk, toezicht en handhaving onder de Omgevingswet. Wij staan gemeenten, provincies, waterschappen, omgevingsdiensten en andere overheidsorganisaties bij bij de toepassing van het Bal en de beoordeling van vergunningen en milieuregels.
Daarnaast adviseren wij bedrijven over de kwalificatie van activiteiten, vergunningplichten, meldingsverplichtingen en de gevolgen van milieuregelgeving voor projecten en bedrijfsvoering.
Heeft uw organisatie vragen over een milieubelastende activiteit, het Bal of de toepasselijke milieuregels? Neem dan contact op met het team Milieurecht van Yspeert voor een beoordeling van uw positie, de juridische risico's en de beschikbare mogelijkheden.
Elzelou Grit is advocaat en vennoot bij Yspeert advocaten. Elzelou is specialist in milieurecht en adviseert over vergunningen, handhaving, natuurbescherming en milieubeleid. Zij procedeert in complexe bestuursrechtelijke dossiers en ondersteunt organisaties bij het navigeren door milieuwetgeving en toezicht. Dankzij haar ervaring aan zowel publieke als private zijde schakelt zij moeiteloos tussen juridische kaders en bestuurlijke realiteit. Elzelou zet haar expertise in om duurzame oplossingen te realiseren binnen een juridisch verantwoord kader.
Team milieurecht:
.webp)
