Kan een hypotheekadviseur aansprakelijk zijn als een financiering achteraf verkeerd uitpakt binnen de zorgplicht tussenpersoon? Ja, maar alleen onder bepaalde omstandigheden. Een hypotheekadviseur moet zorgvuldig adviseren, relevante informatie verzamelen en waarschuwen voor risico's die een cliënt niet goed kan overzien. Tegelijkertijd mag een adviseur vanuit de zorgplicht tussenpersoon in belangrijke mate afgaan op de informatie die een cliënt zelf verstrekt. De eigen verantwoordelijkheid van de cliënt blijft daarom een belangrijke factor.
Wanneer is een hypotheekadviseur aansprakelijk bij de zorgplicht tussenpersoon?
Een hypotheek die achteraf te hoog blijkt. Een financiering die niet past bij de inkomsten van een onderneming. Of financiële problemen die ontstaan nadat een lening is afgesloten. In zulke situaties rijst soms de vraag of die problemen het gevolg zijn van fouten van de hypotheekadviseur, waarvoor hij kan worden aangesproken binnen de zorgplicht tussenpersoon.
Veel ondernemers en particulieren denken dat een hypotheekadviseur aansprakelijk is zodra een hypotheek achteraf ongunstig uitpakt. Zo eenvoudig ligt het echter niet. De vraag is niet of de uitkomst uiteindelijk tegenvalt, maar of de adviseur destijds zorgvuldig heeft gehandeld. Heeft hij voldoende informatie verzameld? Heeft hij de financiële situatie goed beoordeeld? En heeft hij gewezen op relevante risico's?
Een mondeling gedane uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland van 28 augustus 2025 (nadien vastgelegd in een proces-verbaal) laat zien dat rechters daarbij nadrukkelijk kijken naar de rol van zowel de adviseur als de cliënt. In die zaak stelde een consument zowel zijn hypotheekadviseur als de bank aansprakelijk omdat volgens hem een financiering nooit verstrekt had mogen worden. De rechtbank wees de vorderingen af en benadrukte dat niet iedere financiële tegenvaller tot aansprakelijkheid van een hypotheekadviseur leidt. De uitspraak is niet gepubliceerd, maar bevat wel enkele interessante uitgangspunten over de zorgplicht van hypotheekadviseurs en andere financiële tussenpersonen.
Dit is voor de klanten van de hypotheekadviseur een belangrijke boodschap. De zorgplicht tussenpersoon is vergaand, maar niet onbeperkt.
In een eerdere blog ging ik uitgebreider in op de vraag wanneer schending van de zorgplicht van een hypotheekadviseur kan leiden tot aansprakelijkheid wegens een beroepsfout. Voor een nadere bespreking van het juridische toetsingskader en recente rechtspraak verwijs ik naar mijn blog over de zorgplicht van de hypotheekadviseur.
Wat houdt de zorgplicht tussenpersoon in?
De zorgplicht tussenpersoon houdt in dat een adviseur zorgvuldig moet handelen en een passend advies moet geven. Een hypotheekadviseur moet zich een goed beeld vormen van de financiële positie van zijn cliënt en voldoende informatie verzamelen om tot een verantwoord advies te komen.
Dat betekent bijvoorbeeld dat een adviseur moet kijken naar inkomensgegevens, bestaande verplichtingen, toekomstplannen en andere omstandigheden die van belang kunnen zijn voor het aangaan van een hypotheek. Ook moet de adviseur cliënten informeren over belangrijke kenmerken en risico's van een financiering.
De zorgplicht van een hypotheekadviseur omvat meer dan alleen het aandragen van een passende financiering. Ook het tijdig informeren, waarschuwen en begeleiden van de cliënt maakt daarvan onderdeel uit. In mijn eerdere blog over de zorgplicht van de hypotheekadviseur bespreek ik uitgebreider wanneer een tekortkoming kan uitgroeien tot een beroepsfout waarvoor de adviseur aansprakelijk kan worden gehouden.
Tegelijkertijd betekent de zorgplicht tussenpersoon niet dat een adviseur een glazen bol moet hebben. Van de hypotheekadviseur wordt niet verwacht dat hij iedere denkbare ontwikkeling kan of moet voorspellen. Ondernemingen kunnen groeien of juist tegenvallers krijgen. Marktomstandigheden kunnen veranderen. De toekomst laat zich niet voorspellen.
Juist daarom moet de rechter kijken naar de informatie die beschikbaar was op het moment dat het advies werd gegeven. Want daarop moet de hypotheekadviseur zijn advies baseren. Achteraf is het gemakkelijk om te wijzen op risico's die zich uiteindelijk hebben verwezenlijkt. De juridische beoordeling kijkt terug en richt zich op de vraag of de hypotheekadviseur ten tijde van de advisering voldoende zorgvuldig heeft gehandeld.
Mag een hypotheekadviseur afgaan op informatie van de cliënt bij de zorgplicht tussenpersoon?
Het uitgangspunt voor de rechter was ook hier dat dat een hypotheekadviseur in beginsel mag vertrouwen op de informatie die zijn cliënt verstrekt als onderdeel van de zorgplicht tussenpersoon.
Volgens de consument hadden zowel de bank als de hypotheekadviseur moeten begrijpen dat zijn onderneming financieel kwetsbaar was. De rechtbank vond dat daarvoor onvoldoende aanwijzingen waren. Uit de beschikbare financiële gegevens bleek dat het gemiddelde inkomen van de aanvrager ten tijde van de aanvraag voldoende ruimte bood voor de aangevraagde financiering. Ook waren er geen duidelijke signalen waaruit bleek dat de onderneming op korte termijn in ernstige problemen zou komen.
Juist vanuit de zorgplicht tussenpersoon mag Eeen hypotheekadviseur mag dus niet klakkeloos alle informatie overnemen die hij van zijn klant krijgt. Wanneer informatie tegenstrijdig is, belangrijke stukken ontbreken of duidelijke waarschuwingssignalen zichtbaar zijn, moet een adviseur doorvragen. In sommige gevallen moet hij zelfs nader onderzoek doen.
Zijn dergelijke signalen er niet, dan mag een adviseur doorgaans afgaan op de informatie die door de cliënt wordt aangeleverd. Dat geldt zeker wanneer de cliënt zelf bekend is met bijzonderheden over de financiële situatie van zijn onderneming, maar dat niet meldt.
Wat als achteraf blijkt dat de hypotheek te hoog was volgens de zorgplicht tussenpersoon?
Als een hypotheek achteraf gezien te hoog blijkt volgens de zorgplicht tussenpersoon, is dat niet automatisch een fout van de hypotheekadviseur.
In de besproken zaak was volgens de consument sprake van overkreditering. De adviseur en de bank moeten begrijpen dat zijn inkomsten onvoldoende zekerheid boden voor de verstrekte financiering, aldus de consument. De rechtbank was het daar niet mee eens. De beschikbare financiële gegevens rechtvaardigden volgens de rechtbank de conclusie dat de hypotheek op dat moment verantwoord was.
Een bank mag geen lening verstrekken als dat tot overkreditering leidt en als een adviseur zo'n lening adviseert, dan is dat als regel fout. Maar ook een wel toegestane financiering kan achteraf tot problemen leiden, terwijl op het moment van het afsluiten van de lening geen sprake was van overkreditering. Omstandigheden kunnen immers veranderen.
Dat betekent uiteraard niet dat hypotheekadviseurs nooit aansprakelijk zijn bij de zorgplicht tussenpersoon. Wanneer een adviseur evidente risico's over het hoofd ziet, onjuiste informatie gebruikt of een financiering adviseert die duidelijk niet aansluit bij de financiële draagkracht van de cliënt, kan aansprakelijkheid wel degelijk aan de orde zijn.
Wat is het verschil tussen de zorgplicht van de bank en de zorgplicht van de hypotheekadviseur?
In discussies over financieringen worden de rollen van de bank en de hypotheekadviseur regelmatig door elkaar gehaald. Toch gaat het bij de zorgplicht tussenpersoon om twee verschillende verantwoordelijkheden.
De zorgplicht van de bank richt zich in belangrijke mate op de vraag of een krediet verantwoord kan worden verstrekt. De bank moet beoordelen of een financiering past binnen de toepasselijke normen en of de kredietnemer de lasten naar verwachting kan dragen.
De hypotheekadviseur heeft daarentegen een adviesrol. Zijn taak is om de situatie van de cliënt te inventariseren en op basis daarvan een passend advies te geven. Hoewel beide partijen een zorgplicht hebben, verschillen hun verantwoordelijkheden dus van elkaar.
In de uitspraak waarop deze blog is gebaseerd, werden zowel de bank als de hypotheekadviseur aangesproken. De rechtbank kwam uiteindelijk tot de conclusie dat geen van beide partijen aansprakelijk was, omdat onvoldoende was gebleken dat zij hun verplichtingen uit de zorgplicht tussenpersoon hadden geschonden.
Wanneer maakt een cliënt kans in een procedure tegen een hypotheekadviseur wegens schending van de zorgplicht tussenpersoon??
Een procedure tegen een hypotheekadviseur wegens het niet naleven van de zorgplicht tussenpersoon heeft doorgaans de meeste kans van slagen wanneer concreet kan worden aangetoond dat de hypotheekadviseur belangrijke informatie niet heeft onderzocht, duidelijke waarschuwingssignalen heeft genegeerd, een financiering heeft geadviseerd die evident niet passend was, relevante risico's niet heeft besproken of onjuiste of onvolledige informatie aan de cliënt heeft verstrekt.
Daarom is het belangrijk om bij de beoordeling van het naleven van de zorgplicht tussenpersoon altijd te kijken naar het volledige adviesdossier. Vaak blijkt uit gespreksverslagen, adviezen, inkomensgegevens en correspondentie welke informatie destijds beschikbaar was en welke afwegingen zijn gemaakt.
Wat kunt u doen als u vermoedt dat uw hypotheekadviseur tekortgeschoten is in de zorgplicht tussenpersoon?
Wanneer u vermoedt dat een hypotheekadviseur belangrijke signalen heeft gemist of onvoldoende onderzoek heeft gedaan, is het verstandig om eerst het adviesdossier te laten beoordelen op het naleven van de zorgplicht tussenpersoon. Daarbij kan worden gekeken naar de verstrekte informatie, de inhoud van het advies en de vraag of de adviseur heeft gehandeld zoals van een zorgvuldig adviseur mocht worden verwacht.
Een dergelijke beoordeling biedt vaak snel inzicht in de juridische positie en de haalbaarheid van eventuele vervolgstappen. Bovendien kan daarmee worden vastgesteld of daadwerkelijk sprake is van een schending van de zorgplicht tussenpersoon of dat de oorzaak van de problemen elders ligt. Wilt u meer weten over de omstandigheden waaronder een hypotheekadviseur wél aansprakelijk kan zijn, lees dan ook mijn eerdere blog over de zorgplicht van de hypotheekadviseur.
Conclusie
De mondelinge uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland van 28 augustus 2025 bevestigt nogmaals dat aansprakelijkheid van een hypotheekadviseur niet lichtvaardig wordt aangenomen. Ook wanneer een financiering achteraf ongelukkig uitpakt, houdt dat niet automatisch aansprakelijkheid van de hypotheekadviseur in. Bepalend blijft welke informatie destijds beschikbaar was en of een redelijk handelend en redelijk bekwaam vakgenoot op basis daarvan redelijkerwijs het advies had kunnen uitbrengen zoals de hypotheekadviseur dat heeft uitgebracht.
De zorgplicht tussenpersoon is een belangrijke, maar niet onbegrensde verplichting. Een hypotheekadviseur moet zorgvuldig adviseren, relevante informatie verzamelen en alert zijn op duidelijke waarschuwingssignalen. Tegelijkertijd mag hij in belangrijke mate vertrouwen op de informatie die zijn cliënt verstrekt. De besproken uitspraak laat zien dat aansprakelijkheid niet snel wordt aangenomen wanneer een cliënt relevante informatie niet deelt of wanneer duidelijke aanwijzingen voor problemen ontbreken. Voor ondernemers, instellingen en overheden blijft daarom een zorgvuldige analyse van het adviesdossier essentieel voordat conclusies worden getrokken over mogelijke aansprakelijkheid.
Heeft u vragen over de zorgplicht tussenpersoon, de aansprakelijkheid van een hypotheekadviseur of een geschil met een bank of andere financiële dienstverlener? Onze specialist financieel recht Harm Jan Tulp helpt u graag bij het beoordelen van uw dossier en uw juridische positie. Samen bekijken wij of sprake kan zijn van een schending van de zorgplicht en welke vervolgstappen mogelijk zijn.