Werkgevers die een werknemer ontslaan na langdurige arbeidsongeschiktheid kunnen momenteel onder voorwaarden een compensatie ontvangen voor de betaalde transitievergoeding. De regeling voor compensatie transitievergoeding heeft werkgevers de afgelopen jaren financieel ontlast. Daar komt echter verandering in.
Het kabinet heeft aangekondigd dat de compensatieregelingen voor de transitievergoeding per 1 januari 2027 verdwijnen. Dit heeft directe gevolgen voor werkgevers die te maken krijgen met ontslag na twee jaar ziekte of met een bedrijfsbeëindiging vanwege pensionering of overlijden.
In deze blog leest u wat de huidige regeling voor compensatie transitievergoeding inhoudt, welke veranderingen eraan komen en waar werkgevers rekening mee moeten houden.
Wat is de compensatie transitievergoeding?
Een werknemer heeft in veel gevallen recht op een transitievergoeding wanneer het dienstverband eindigt op initiatief van de werkgever. Dit geldt ook bij ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid.
Omdat werkgevers tijdens de eerste twee ziektejaren al loon moeten doorbetalen en re-integratiekosten moeten maken, werd de regeling voor compensatie transitievergoeding ingevoerd. Via deze regeling kunnen werkgevers onder voorwaarden de betaalde transitievergoeding terugvragen bij het UWV. De regeling is bedoeld om de financiële gevolgen van langdurige ziekte voor werkgevers te beperken. De afschaffing van de compensatie transitievergoeding betekent dat werkgevers vanaf 2027 zelf de volledige kosten van een transitievergoeding moeten dragen.
Waarom wordt de compensatie transitievergoeding afgeschaft?
Op 29 mei 2026 maakte het kabinet bekend dat alle regelingen voor compensatie transitievergoeding per 1 januari 2027 verdwijnen. De wijziging is opgenomen in een nota van wijziging die naar de Tweede Kamer is gestuurd.
Volgens het kabinet draagt de afschaffing bij aan houdbare overheidsfinanciën. Eerder lag er al een voorstel om de compensatie alleen voor grotere werkgevers te beëindigen. Inmiddels is gekozen voor een volledige afschaffing voor alle werkgevers.
Welke regelingen voor compensatie transitievergoeding verdwijnen?
Per 1 januari 2027 verdwijnen:
- de compensatie bij ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid;
- de compensatie bij bedrijfsbeëindiging door pensionering van de werkgever;
- de compensatie bij bedrijfsbeëindiging na overlijden van de werkgever.
Dit betekent dat werkgevers de kosten van de transitievergoeding bij ziekte, pensionering en bedrijfsbeëindiging na overlijden vanaf 2027 volledig zelf dragen.
Wat betekent dit voor ontslag na twee jaar ziekte?
Juist bij langdurige ziekte speelde de compensatie transitievergoeding de afgelopen jaren een belangrijke rol bij het beperken van de financiële gevolgen voor werkgevers.
Bij ontslag na twee jaar ziekte heeft een werknemer doorgaans recht op een transitievergoeding. Tot en met 2026 kunnen werkgevers deze vergoeding nog laten compenseren door het UWV, mits aan de voorwaarden voor compensatie transitievergoeding wordt voldaan.
De compensatie transitievergoeding vervalt vanaf 2027. Werkgevers moeten deze kosten vanaf 2027 zelf dragen.
Compensatie transitievergoeding en het Xella-arrest
De aangekondigde afschaffing van de compensatie transitievergoeding heeft mogelijk gevolgen voor de manier waarop wordt omgegaan met slapende dienstverbanden.
Een slapend dienstverband ontstaat wanneer een werknemer langer dan twee jaar arbeidsongeschikt is, maar de werkgever het dienstverband niet beëindigt. De werknemer ontvangt dan meestal geen loon meer, terwijl het dienstverband formeel blijft bestaan.
Wat bepaalde het Xella-arrest?
In het bekende Xella-arrest uit 2019 oordeelde de Hoge Raad dat een werkgever op grond van goed werkgeverschap in principe moet meewerken aan de beëindiging van een slapend dienstverband als de werknemer daarom verzoekt. Daarbij moet de werkgever een vergoeding betalen ter hoogte van de wettelijke transitievergoeding.
De Hoge Raad verwees daarbij nadrukkelijk naar de regeling voor compensatie transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid. De gedachte was dat werkgevers niet onredelijk worden belast, omdat zij de betaalde transitievergoeding kunnen terugvragen bij het UWV.
Ontstaat er opnieuw ruimte voor slapende dienstverbanden?
Dat is momenteel een van de belangrijkste juridische vragen.
Nu het kabinet heeft aangekondigd dat de regeling voor compensatie transitievergoeding per 1 januari 2027 volledig wordt afgeschaft, valt een belangrijk fundament onder de Xella-uitspraak weg. Hierdoor ontstaat onzekerheid over de vraag of werkgevers vanaf 2027 nog steeds verplicht zijn om een slapend dienstverband op verzoek van de werknemer te beëindigen onder betaling van een transitievergoeding.
Kritiek van de Raad voor de rechtspraak
Ook de Raad voor de rechtspraak heeft hiervoor nadrukkelijk aandacht gevraagd in zijn advies over de wetswijziging.
Volgens de Raad ontstaat door de afschaffing van de compensatieregeling opnieuw onduidelijkheid over slapende dienstverbanden. De Raad merkt op dat juist de compensatieregeling in het verleden werd ingevoerd om deze problematiek tegen te gaan. Daarnaast constateert de Raad dat de toelichting bij de wetswijziging geen duidelijk antwoord geeft op de vraag of werkgevers na afschaffing van de compensatieregeling nog steeds gehouden zijn een transitievergoeding te betalen bij beëindiging van een slapend dienstverband.
Eerder stelde de Raad voor de rechtspraak bij een eerdere versie van het wetsvoorstel al dezelfde vraag. Daarbij werd gewezen op het feit dat de Hoge Raad in het Xella-arrest de norm van goed werkgeverschap nadrukkelijk heeft gekoppeld aan het bestaan van de regeling compensatie transitievergoeding.
Wat betekent dit voor werkgevers?
Voor werkgevers betekent dit dat de juridische situatie vanaf 2027 mogelijk minder duidelijk wordt dan in de afgelopen jaren het geval was.
Hoewel de transitievergoeding zelf blijft bestaan, is nog niet duidelijk of rechters de Xella-lijn ongewijzigd zullen blijven toepassen wanneer de regeling compensatie transitievergoeding door het UWV niet langer mogelijk is. Het ligt daarom voor de hand dat hierover in de komende jaren nieuwe procedures zullen worden gevoerd.
Werkgevers met langdurig arbeidsongeschikte werknemers doen er daarom verstandig aan om bestaande dossiers tijdig te beoordelen en de verdere parlementaire behandeling van de wetswijziging nauwlettend te volgen.
Mogelijke toekomstige hervormingen
Het kabinet heeft daarnaast aangegeven dat wordt gekeken naar een hervorming van de transitievergoeding. Daarbij wordt onderzocht of werkgevers die aantoonbaar investeren in scholing, omscholing, duurzame inzetbaarheid en re-integratie in de toekomst mogelijk minder verplichtingen krijgen rond de transitievergoeding. Over de exacte uitwerking zijn nog geen definitieve besluiten genomen.
Wat kunnen werkgevers nu doen?
Hoewel de wijziging pas per 1 januari 2027 ingaat, is voorbereiding verstandig.
- Breng financiële risico's in kaart: analyseer hoeveel werknemers langdurig arbeidsongeschikt zijn of een verhoogd verzuimrisico hebben. Zo krijgt u inzicht in mogelijke toekomstige kosten.
- Controleer lopende dossiers. Heeft u medewerkers die richting de tweejaarstermijn van ziekte gaan? Dan is het verstandig om tijdig juridisch en HR-advies in te winnen.
- Houd de wetgeving in de gaten. De Tweede Kamer moet zich nog verder buigen over de wetswijziging. Daarnaast kunnen toekomstige hervormingen van de transitievergoeding gevolgen hebben voor het werkgeversbeleid.
Veelgestelde vragen over compensatie transitievergoeding
Kan ik in 2026 nog compensatie transitievergoeding aanvragen?
Ja. Tot en met 31 december 2026 blijft de huidige regeling bestaan. Werkgevers kunnen nog steeds compensatie transitievergoeding aanvragen als zij voldoen aan de wettelijke voorwaarden.
Geldt de afschaffing van de regeling compensatie transitievergoeding ook voor kleine werkgevers?
Ja. Het kabinet heeft besloten de regeling compensatie transitievergoeding voor alle werkgevers af te schaffen. Eerdere plannen om alleen grote werkgevers uit te sluiten, zijn verlaten.
Verliest een werknemer zijn recht op een transitievergoeding?
Nee. De werknemer behoudt zijn recht op een transitievergoeding. Alleen de compensatie transitievergoeding door de overheid aan de werkgever verdwijnt.
Conclusie: compensatie transitievergoeding
De afschaffing van de compensatie transitievergoeding per 1 januari 2027 betekent een belangrijke wijziging voor werkgevers. Het is daarom verstandig om nu al te kijken naar wat de afschaffing van de compensatie transitievergoeding voor uw organisatie betekent. Een tijdige voorbereiding helpt om verrassingen in 2027 te voorkomen.
.jpg)